12 października w Argentynie była kolejna fiesta. Z tej okazji mieliśmy ustawowo dzień wolny od pracy (tzn. ja nie, bo „podlegam” polskiemu kalendarzowi). Tak się fortunnie złożyło, że dzień ten wypadał w poniedziałek, zatem mieli Argentyńczycy dłuższy weekend. Wszyscy wiemy, że12 października 1492 roku Krzysztof Kolumb na statkach Santa María, Niña i Pinta dopłynął do brzegów Ameryki. Na pamiątkę tego wydarzenia obchodzi się święto. W Hiszpanii znane jako Día de la Hispanidad (Święto Narodowe Hiszpanii) oraz święto Matki Boskiej z Pilar (Día del Pilar). Tutaj nie obchodzi się tego święta pod nazwą Dzień Krzysztofa Kolumba. Dla wielu krajów Ameryki Łacińskiej i grup rdzennych dzień ten symbolizuje początek krwawej konkwisty, utraty suwerenności oraz cierpienia ludności indygenicznej. W Argentynie dzień 12 października przeszedł ogromną ewolucję nazewnictwa. Święto zostało ustanowione w Argentynie w 1917 roku przez prezydenta Hipólito Yrigoyena jako Dia de la Raza (Dzień Rasy). Miało wtedy na celu podkreślenie więzi kulturowych, językowych i historycznych łączących kraje hiszpańskojęzyczne z Hiszpanią. W 2010 roku na mocy dekretu prezydenckiego zmieniono nazwę na Dia del Respeto a la Diversidad Cultural. Ta zmiana miała na celu odejście od podziału na „rasy” (który uznano za niepoprawny naukowo i społecznie) i przeniesienie punktu ciężkości na bogactwo kulturowe rdzennej ludności oraz imigrantów tworzących współczesne społeczeństwo argentyńskie. W październiku 2025 roku argentyński rząd narodowy w swoich oficjalnych komunikatach zaczął ponownie posługiwać się historyczną terminologią Día de la Raza, co wywołało w kraju debatę publiczną na temat tożsamości narodowej i polityki pamięci. Tutaj niemal każdy dyskutował o tym.
To nie tylko dzień wolny od pracy. W całym kraju – w szkołach, centrach kultury i na placach miejskich – organizowane są debaty, wystawy sztuki rdzennej, warsztaty i festiwale, które promują dziedzictwo argentyńskich społeczności indygenicznych, afro-argentyńskich oraz europejskich.
Informacje ze strony Misiones Online : https://misionesonline.net/2026/10/11/dia-de-la-raza-feriado/
przetłumaczone już na polski:
W ten poniedziałek, 12 października, Argentyna upamiętnia jedną z najbardziej dyskutowanych dat w swoim kalendarzu historycznym. Rząd narodowy ponownie użył nazwy Dzień Rasy do oznaczenia święta w swoim oficjalnym kalendarzu – określenia, które w 2010 roku zostało zastąpione Dniem Szacunku dla Różnorodności Kulturowej.
Modyfikacja oficjalnej nazwy miała na celu zmianę podejścia do upamiętnienia tego wydarzenia, kładąc większy nacisk na uznanie praw ludów rdzennych oraz różnorodność kulturową. Jednak w kalendarzu narodowym na rok 2026 powrócono do historycznego nazewnictwa.
Różnica między obiema nazwami nie ma charakteru wyłącznie formalnego. Wyraża ona dwa sposoby interpretacji wydarzenia, które zmieniło historię kontynentu amerykańskiego: przybycia ekspedycji kierowanej przez Krzysztofa Kolumba 12 października 1492 roku oraz procesu podboju i kolonizacji, który rozwijał się od tamtego momentu.
W prowincji Misiones, gdzie obecność ludu Mbyá Guaraní stanowi część historycznej i współczesnej tożsamości tego regionu, data ta zaprasza również do refleksji nad ciągłością kultur rdzennych, ich prawami oraz uznaniem społeczeństwa ukształtowanego przez różne tradycje i fale migracyjne.
Różne interpretacje
Nazwa Dzień Rasy ugruntowała się w różnych krajach hiszpańskojęzycznych w pierwszych dekadach XX wieku, w kontekście, w którym starano się podkreślić historyczne, językowe i kulturowe więzi między Hiszpanią a Ameryką. W Argentynie data ta została oficjalnie ustanowiona w 1917 roku, za prezydentury Hipólito Yrigoyena.
Przez większą część ubiegłego stulecia upamiętnienie to wiązało się z interpretacją, która podkreślała dziedzictwo hiszpańskie i formowanie się wspólnej tożsamości kulturowej. W tej narracji przybycie Europejczyków było przedstawiane jako wydarzenie założycielskie, podczas gdy konsekwencje konkwisty dla społeczności tubylczych cieszyły się mniejszą uwagą. Z biegiem czasu wizja ta zaczęła być kwestionowana w kręgach akademickich, społecznych i politycznych. Rewizja tradycyjnych opowieści o podboju wysunęła na pierwszy plan konsekwencje kolonizacji: podporządkowanie rdzennej ludności, utratę terytoriów, narzucenie nowych struktur politycznych i religijnych, wyzysk ekonomiczny oraz transformację istniejących wcześniej kultur. W tym kontekście w 2010 roku Rząd Narodowy nakazał zmianę nazwy na Dzień Szacunku dla Różnorodności Kulturowej na mocy dekretu 1584/2010. Celem było promowanie szerszej refleksji historycznej, uznanie wielości tożsamości kulturowych i porzucenie interpretacji skoncentrowanej na idei rasy. Nowe nazewnictwo miało na celu postrzeganie ludów rdzennych nie tylko jako uczestników historii przed przybyciem Kolumba, ale także jako społeczności posiadające własną tożsamość, języki, tradycje i obowiązujące prawa. Różnorodność kulturowa zaczęła zajmować centralne miejsce w oficjalnej interpretacji tego dnia.
Powrót historycznej nazwy i dyskusja nad jej znaczeniem
Przywrócenie określenia Dzień Rasy w oficjalnym kalendarzu na rok 2026 stanowi zmianę w komunikacji instytucjonalnej Rządu Narodowego i odzwierciedla dyskusję, która wykracza poza sam kalendarz. Z jednej strony historyczna nazwa kojarzy się z tradycją podkreślania więzi między Europą a Ameryką oraz hiszpańskiego dziedzictwa kulturowego. Z drugiej strony nazwa wprowadzona w 2010 roku kładzie nacisk na konsekwencje konkwisty i uznanie społeczności, które zamieszkiwały kontynent przed przybyciem Europejczyków. Debata dotyczy również sposobu upamiętniania procesu historycznego, który przyniósł skrajnie odmienne skutki dla jego uczestników. Przybycie Kolumba zapoczątkowało etap europejskiej ekspansji w Ameryce, ale dało też początek podbojowi terytoriów, wyzyskowi ich mieszkańców oraz głębokim przemianom społecznym i kulturowym. Z tego powodu data ta wciąż jest przedmiotem różnych interpretacji. Jej znaczenie nie ogranicza się do wydarzeń z 1492 roku, ale obejmuje refleksję nad kolonizacją, oporem ludności rdzennej, budowaniem tożsamości narodowych oraz miejscem, jakie współcześnie zajmują ludy rdzenne w społeczeństwach obu Ameryk.
Co oznacza święto państwowe w praktyce
Niezależnie od dyskusji historycznej i politycznej wokół nazwy, 12 października jest świętem państwowym obowiązującym na całym terytorium Argentyny. Wpływ święta na warunki pracy regulują przepisy krajowe. Zgodnie z Prawem o Umowie o Pracę (Ley de Contrato de Trabajo), pracownicy, którzy nie świadczą usług w tym dniu, mają prawo do otrzymania należnego wynagrodzenia. Jeśli natomiast muszą pracować, otrzymują normalną stawkę dzienną powiększoną o drugą, taką samą kwotę – co powszechnie nazywa się podwójną stawką za dzień świąteczny. W praktyce oznacza to, że urzędy publiczne, szkoły i banki zawieszają swoją rutynową działalność, z wyjątkiem niezbędnych dyżurów lub usług specjalnych. Służby ratunkowe, takie jak ostra pomoc medyczna, zapewniają konieczne świadczenia. Święto to nie zmusza jednak wszystkich placówek handlowych do zamknięcia. Supermarkety, lokale gastronomiczne, stacje benzynowe i inne punkty mogą funkcjonować zgodnie ze swoimi potrzebami i trybem pracy, przy zachowaniu odpowiednich przepisów prawa pracy. Transport publiczny może kursować według specjalnych rozkładów jazdy, a niektóre usługi komunalne mogą ograniczyć swoje świadczenia lub działać w trybie dyżurów.
Stwórz łatwo własną witrynę internetową z Webador